Ga door naar hoofdcontent
misc/arrow-dots-black Informatiemisc/arrow-dots-blackUrinewegstenen

Urinewegstenen

Medische diagnose

Urinewegstenen (urolithiasis, nierstenen) voor volwassenen vanaf 18 jaar.

Vaststellen persoonlijke voedingszorgbehoefte

DiagnoseUrinewegstenen, solitair of recidiverend, mogelijke oorzaak
SteenanalyseSoort urinewegsteen (calciumstenen (calciumoxalaat of calciumfosfaat), urinezuurstenen, struvietstenen of cystinestenen)
BehandelingSpontane lozing, operatieve steenverwijdering of niersteenvergruizing
KlachtenKoliekpijn met bewegingsdrang, misselijkheid en braken, vaker aandrang om te plassen, bloed in de urine, koorts
ComorbiditeitChronische nierschade of mononier, hypertensie, obesitas, diabetes type 2, short bowel, ileostoma, bariatrische chirurgie (m.n. gastric bypass)
ComplicatiesRecidief nierstenen, nierstuwing t.g.v. afsluiting urinewegen, niet-functionerende nier, nierbekkenontsteking, urosepsis
LaboratoriumgegevensSerum: calcium, fosfaat, kalium, oxaalzuur, urinezuur. Urine 24-uur: pH, volume (streven naar ± 2500 ml/dag), citraat, calcium, kalium, natrium, ureum, kreatinine, urinezuur, oxaalzuur
BloeddrukStreefwaarde systolische bloeddruk < 140 mmHg (80+ <160 mmHg), bij cardiovasculaire aandoeningen en chronische nierschade gelden lagere streefwaarden
MedicatieCalciumsuppletie, vitamine C- en D-supplementen, thiazide-diuretica, allopurinol, kaliumcitraat, natriumbicarbonaat, pijnstillers, alfablokkers
Voedingssupplementen en zelfzorgmiddelenSupplementen met calcium, vitamine C en D, pijnstillers
BMIStreefwaarde BMI 18.5-25 kg/m2 (65+ 20-28 kg/m2); obesitas is mogelijk een risicofactor voor een recidief; bij niet-obese patiënten is hypertensie mogelijk een risicofactor voor recidief
MiddelomtrekStreefwaarde vrouwen < 80 cm, mannen < 94 cm
Gewichtsverloop en screeningsuitslag (risico op ondervoeding)Voor screenen op (het risico van) ondervoeding wordt aanbevolen: Voedingstoestandmeter
VoedingspatroonVochtinname 2-3 liter per 24 uur. Voldoet voeding aan Richtlijnen Goede Voeding? Zout maximaal 5-6 gram (een hoge zoutinname verhoogt de calciumuitscheiding). Calciumbeperking is niet geïndiceerd.
Persoonlijke factorenOpleidingsniveau, werk, ziekte-inzicht, zelfredzaamheid, gezondheidsvaardigheden, psychosociale omstandigheden
FamiliegeschiedenisBij positieve familieanamnese lijkt recidivering vaker voor te komen
LeefstijlfactorenAlcohol, roken, beweging, stress, slaappatroon. Voldoet patiënt aan de Beweegrichtlijnen?

Bepaal zorgprofiel

Bronnen

  • Diëtisten Nierziekten Nederland. Dieetbehandelingsrichtlijnen en achtergronden. www.dietistennierziekten.nl
  • Nederlandse Vereniging voor Urologie. (2014). Evidence-based richtlijn diagnostiek, behandeling en follow-up van nierstenen. Geraadpleegd op 19 februari 2016.
  • Schijndel J van, Donkers F. Calciumoxalaatstenen: de dieetinterventie. Scriptie Health Promotion HAN 2015
  • Türk C. et al. EAU Guidelines on Urolithiasis. Limited update maart 2016. Geraadpleegd op 31 december 2017.

Laatste update: maart 2018 door Diëtisten Nierziekten Nederland (DNN)

Artsenwijzer