Positionering van de diëtist
De toenemende inzet op preventie vraagt om duidelijkheid over de rolverdeling tussen professionals die zich richten op voeding en leefstijl. Deze notitie schetst de verantwoordelijkheden van de diëtist, leefstijlcoach en gewichtsconsulent in de eerstelijnszorg. Het doel is helderheid te bieden in taakverdeling en optimale inzet per doelgroep.
De vergelijking is gebaseerd op de beroeps/rolprofielen uitgegeven door de beroepsverenigingen. Voor de diëtist geldt dat het beroepsprofiel leidend is voor het opleidingsprofiel dat geaccrediteerd wordt door de Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie die hier een wettelijk opdracht heeft. De profielen van de leefstijlcoach en de gewichtsconsulent hebben geen wettelijk kader en kennen geen wettelijke accreditatie.
Probleemstelling
Er is groeiende verwarring bij huisartsen, beleidsmakers en cliënten over de verschillende professionals in het voedings- en leefstijldomein. Onnodige overlap en onduidelijke bevoegdheden leiden tot versnippering van zorg en risico’s op onder- of overbehandeling. De ontwikkeling dat obesitas medicatie wordt ingezet in het behandelplan versterkt de noodzaak om de rollen helder te hebben.
Beschrijving van profielen/rollen
De diëtist, leefstijlcoach en gewichtsconsulent hebben elk een duidelijk eigen focus en deskundigheidsgebied. De diëtist verzorgt medische voedingszorg bij complexe aandoeningen, de leefstijlcoach begeleidt gedragsverandering preventief en coachend, en de gewichtsconsulent ondersteunt gezonde volwassenen met overgewicht bij basale leefstijlverandering. Samen zorgen ze voor effectieve, doelgerichte begeleiding en preventie.
Bekijk de verschillen en verantwoordelijkheden in één oogopslag in onze flyer.
Wettelijk kader
Vanuit een wettelijk kader is het bovendien belangrijk om deze bevoegdheden te definiëren omdat een van de beroepen, de diëtist, wettelijke titel bescherming heeft. Dit betekent dat iemand zich alleen diëtist mag noemen na het volgen van een bij wet geregelde geaccrediteerde opleiding en dat geen andere professional zich mag gedragen of handelen op basis van het beroepsprofiel van de diëtist. De IGJ heeft – in het verlengde hiervan- als wettelijke taak en bevoegdheid om te handhaven mocht dit zich voordoen.
Aanbevelingen
Voor beleidsmakers:
- Beleg medisch voedingsadvies altijd bij de diëtist, met erkenning van de unieke diagnostische rol
- Zet leefstijlcoaches in voor gedragsgerichte preventie, binnen GLI en gemeentelijke leefstijlinterventies met
- Zorg voor duidelijke verwijslijnen vanuit huisarts en sociaal domein naar juiste professional
- Maak taakafbakening expliciet in contractering, vooral bij ketenaanpakken
Voor zorgverzekeraars:
- Communiceer duidelijk over vergoeding gewichtsconsulenten bij preventieve interventies, en voorkom substitutie van diëtistische zorg
Stuur op kwaliteitsbehoud bij leefstijlcoaces
- Stimuleer samenwerking tussen leefstijlcoaches en diëtisten binnen GLI-trajecten
- Ondersteun blended care-initiatieven, met digitale ondersteuning én fysiek contact door bevoegd professional of een samenwerking van professionals
Conclusie
Effectieve voedingsbegeleiding of voedingszorg vereist dat iedere professional werkt binnen zijn of haar deskundigheidsgebied, en dat verwijzers en beleidsmakers goed geïnformeerd zijn. De diëtist is onmisbaar in medische voedingszorg; leefstijlcoaches versterken gedragsmatige (selectieve) preventie; gewichtsconsulenten spelen een belangrijke rol in basale leefstijlondersteuning bij gezonde burgers ter voorkoming van leefstijl gerelateerde aandoeningen.