Vormen van kwaliteitsstandaarden

Richtlijnen beschrijven aanbevelingen voor diagnostiek en behandeling van een bepaalde aandoening. Deze aanbevelingen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, aangevuld met expertise en ervaringen van professionals, patiënten en naasten.² In een monodisciplinaire kwaliteitsstandaard wordt de zorg beschreven vanuit één zorgdiscipline. Een voorbeeld zijn de dieetbehandelingsrichtlijnen van 2010 Uitgevers. Vaak is de situatie complexer en bieden verschillende zorgverleners zorg en ondersteuning. Dan is er behoefte aan samenwerking en afstemming tussen deze partijen, bijvoorbeeld binnen de eerste lijn, de tweede lijn en de verschillende domeinen van zorg en welzijn. De Richtlijn Diagnostiek en behandeling van obesitas bij volwassenen en kinderen is een voorbeeld van een multidisciplinaire transmurale richtlijn.

Een zorgstandaard beschrijft voor alle professionals, patiënten en hun naasten hoe integrale zorg er bij een bepaalde aandoening uitziet vanuit het perspectief van de zorggebruiker. Denk daarbij aan mogelijke zorgproblemen, het proces en de organisatie van zorgverlening, met aandacht voor preventie en zelfmanagement.² Een voorbeeld is de Zorgstandaard Eetstoornissen.

Een module is de kleinste eenheid waaruit een kwaliteitsstandaard bestaat. Deze moet alle elementen bevatten die voor een kwaliteitsstandaard belangrijk zijn. Een voordeel van modules is dat deze relatief snel kunnen worden aangepast wanneer nieuwe wetenschappelijke literatuur beschikbaar komt. Een module kan in verschillende kwaliteitsstandaarden worden gebruikt. Een voorbeeld is de Generieke Zorgmodule Voeding, een ziekte-overstijgende module die kan worden opgenomen in alle zorgstandaarden waarin het aanleren van gezond of aangepast voedingsgedrag een onderdeel van de behandeling is. Ziektespecifieke invulling van of aanvulling op de inhoud van de Zorgmodule Voeding wordt opgenomen in de kwaliteitsstandaard waarvan de module deel uitmaakt.

Richtlijnen, zorgstandaarden en modules vormen de basis voor zorgpaden. Een zorgpad heeft als doel: goede zorg voor de patiënt met speciale aandacht voor het proces, de planning en de organisatie.² Informatiestandaarden bevatten afspraken om te zorgen dat partijen informatie over de verleende zorg met de juiste kwaliteit betrouwbaar en tijdig kunnen vastleggen, opvragen, uitwisselen en overdragen. Meetinstrumenten geven een directe aanwijzing van de kwaliteit van de geleverde zorg. Zorgpaden, informatiestandaarden en meetinstrumenten vallen buiten de scope van dit artikel.

Kwaliteitsstandaarden zijn in te delen in aandoeningspecifieke, domeinspecifieke en generieke standaarden.