“Er wordt te makkelijk gedaan over voeding.”

Inmiddels heeft Liane den Haan de Tweede Kamer verlaten, maar haar nalatenschap ebt nog voelbaar na. In 2023 diende Den Haan namens haar eigen fractie in het parlement een motie in rondom het Preventief Gezondheidsbeleid. Ze stelde voor om “in het overheidsbeleid over leefstijl niet alleen aandacht te hebben voor overgewicht maar ook expliciet ondervoeding daarin op te nemen”. Haar motie werd aangenomen.

En dat betekent dat in het overheidsbeleid rond leefstijl, ondervoeding verankerd zou moeten worden. Een van de uitvloeisels van de motie is de Agenda Ondervoeding NL, die nu met steun van het ministerie van VWS door de Nederlandse Vereniging van Diëtisten en het Voedingscentrum wordt uitgedragen. De agenda werd dit najaar gelanceerd.

Aan de samenstelling van de agenda, die erop is gericht ondervoeding structureel terug te dringen, droegen veel verschillende organisaties in Nederland bij, van zorgprofessionals tot gemeenten en welzijnsorganisaties. “Uiteindelijk moet ondervoeding structureel in het beleid komen van alle actoren die met ondervoeding te maken hebben”, zegt Bianca Rootsaert, directeur van de NVD. “Maar we zijn er nog lang niet, we staan pas aan het begin.”

Liane den Haan was het eerste parlementslid dat ondervoeding in 2023, via haar motie, structureel op de Haagse agenda van het gezondheidsbeleid zette. Om deze reden bood Bianca Rootsaert haar symbolisch het programma van de Agenda Ondervoeding NL aan. Dat gebeurde afgelopen dinsdag 9 december bij haar thuis in Woerden. Als parlementslid droeg Den Haan de aandacht voor ondervoeding altijd een warm hart toe.

“Het is natuurlijk heel mooi dat moties worden aangenomen”, zegt ze na de overhandiging van de Agenda. “Maar het aannemen van een motie is een ding, dan gaat het natuurlijk ook nog om de uitvoering. In de praktijk laat die nog vaak op zich wachten.” De totstandkoming van de Agenda Ondervoeding NL vindt ze dan ook een adequate stap in de goede richting. “Zo zet en houdt  je het op de agenda”,  aldus Den Haan.

Den Haan raakte betrokken bij het onderwerp ondervoeding vanuit haar eerdere werk, toen ze algemeen directeur was bij ANBO, een belangenorganisatie voor ouderen met destijds meer dan 150.000 leden. Na haar politieke carrière kreeg ze er concreter mee te maken, toe ze bestuurder was bij  Zonnehuisgroep Vlaardingen, een aanbieder van langdurige zorg.

“We kregen een brief van een oudere mevrouw, een bewoner, die klaagde over het eten in de instelling”, verhaalt Den Haan. “De brief werd door betrokkenen als klagerig opgevat. ‘Wat moeten we ermee?’ dachten sommige verzorgers. Maar ik ben toen samen met deze mevrouw gaan mee-eten. Nu, ze had helemaal gelijk, het was eigenlijk niet te eten. Het effect was uiteindelijk dat de kwaliteit van de maaltijdvoorziening sterk werd verbeterd. We hebben het voedingsbeleid op de schop gegooid. En het leidde tot een grote tevredenheid van bewoners. En omdat het zo goed was, kwamen er steeds meer mensen in het restaurant van de instelling eten, ook van buiten, uit de aanleunwoningen. Het leverde dus niet alleen meer kwaliteit van leven op, maar uiteindelijk ook meer omzet.”

Daar bleef het voor de Haan niet bij. In een instelling waar ze bestuurslid was, ging ze nauwgezetter na hoe het algemene voedingsbeleid werd uitgevoerd. “Ik ging ter plekke kijken en zag tot mijn verbazing dat het magazijn vol stond met voorverpakte voeding en ook dozen drinkvoeding”, vertelt ze. “Prima om te gebruiken als dat nodig is, maar het mag niet de makkelijke keuze zijn en geen excuus om je voedingsbeleid niet op orde te hebben. Dat was hier wel het geval. Hoe kon dit? En zou het niet beter zijn als er meer aandacht zou komen zodat  mensen die nog wel ‘normale’ voeding tot zich kunnen nemen ook in die gelegenheid worden gesteld?”

Volgens Den Haan zijn haar bevindingen niet exemplarisch voor de zorginstellingen waar ze zelf werkte. “Ik denk dat het op heel veel plekken zo gaat. Er wordt te makkelijk gedaan over voeding. Als het nodig is wordt bijvoeding vergoed, dat is ook terecht, maar door beter te kijken en in te zetten op de juiste voeding, op maat kunnen excessen zoals ik die ben tegengekomen voorkomen worden. Diëtisten zijn hierbij uitermate belangrijk. En de inzet van diëtisten verdient zichzelf makkelijk terug.”

Volgens den Haan is de Agenda Ondervoeding NL een goed initiatief om ondervoeding op de kaart te krijgen, maar om het in beleid te verankeren, daarvoor ziet ze, net al Rootsaert, nog een lange weg te gaan. “Veranderingen doorvoeren in de zorg blijkt steeds iets van lange adem, maar het moet toch kunnen”, denkt ze. “Hiervoor zijn wel meer financiële middelen nodig. Hiermee zou de agenda, via het landelijke beleid, bij alle organisaties die ermee te maken hebben nog beter onder de aandacht gebracht moeten worden, om uiteindelijk het vast onderdeel van het beleid te laten worden.”