Ervaringen met gewichtsreducerende medicatie; een exploratief kwalitatief onderzoek

GLP-1-receptoragonisten zoals liraglutide en semaglutide staan volop in de wetenschappelijke en publieke belangstelling. In 2023 werd deze medicatie benoemd tot ‘Science’s Breakthrough of the Year’¹en in de media geroemd als ‘wondermiddel voor gewichtsverlies’². Semaglutide was met een uitgaventoename van 39% (€ 117 miljoen aan extramurale uitgaven) de grootste stijger in de farmaceutische uitgaven-top-10 in 2024.³De resultaten zijn veelbelovend: gebruikers behalen vaak substantieel gewichtsverlies en er zijn positieve effecten gemeld op hart-en vaatziekten, beroertes en nierfunctie.^4,5

Voor vergoeding bij obesitas heeft het Zorginstituut strikte indicaties opgesteld.^6,7Daarnaast moet de patiënt minimaal een jaar een Gecombineerde Leefstijl Inter­ventie (GLI)⁸hebben gevolgd. Hierdoor maakt het merendeel van de mensen met obesitas (nog) geen aanspraak op vergoeding, waardoor velen uitwijken naar online aanbieders of commerciële klinieken, waar kosten hoog zijn en begeleiding sterk varieert in kwaliteit en intensiteit.

Hoewel de aandacht groot is, is er nog weinig over bekend hoe gewichtsreducerende medicatie in de dagelijkse praktijk wordt gebruikt en begeleid. Dit exploratieve kwalitatieve onderzoek onder experts, voorschrijvers, diëtisten en (toekomstige) gebruikers had als doel inzicht te krijgen in ervaringen, opvattingen en uitdagingen rondom gewichtsreducerende medicatie in de dagelijkse praktijk. Deze kennis is relevant om toekomstige zorgmodellen, vergoedingskaders en leefstijlondersteuning verder vorm te geven.

Methoden

Tussen september 2024 en september 2025 werd een exploratief kwalitatief onder­zoek uitgevoerd naar de dagelijkse praktijk van gewichtsreducerende medicatie. Semigestructureerde interviews werden afgenomen bij vier groepen: twee weten­schappelijke experts, één medewerker van een commerciële kliniek, vier (gedele­geerde) voorschrijvers, drie diëtisten en zeven (toekomstige) gebruikers. Voor elke groep werd een aparte interviewguide ontwikkeld. Interviews werden opgenomen op audio en getranscribeerd met Amberscript. Met uitzondering van de interviews met de experts en de medewerker van de commerciële kliniek, werd een themati­sche analyse uitgevoerd volgens Braun & Clarke (2006), met ondersteuning van AtlasTI. Codes werden gegenereerd en gebundeld tot thema’s.

Voor het onderzoek werd ethische goedkeuring verkregen (HAN ECO 716/25). Alle deelnemers tekenden vooraf een informed-consentformulier.