“Mensen met een laag inkomen of een korte opleiding vallen vaak uit”

“Preventie en leefstijl zijn enorm belangrijk en de GLI speelt daar een belangrijke rol in, maar eerlijk is eerlijk, dit is de zoveelste rapportage over de GLI die aangeeft dat we een aantal doelgroepen niet voldoende bereiken. Daar maak ik me zorgen over. De GLI wordt betaald uit de basiszorg en die moet voor iedereen zijn. Dit moeten we bijsturen, maar laten we alsjeblieft niet weer nieuwe dingen bedenken, want de oplossingen liggen voor de hand.”

Aan het woord is Bianca Rootsaert, directeur van de Nederlandse Vereniging van Diëtisten. Ze reageert op de uitkomsten in het nieuwe RIVM-rapport, dat dinsdag 2 september verscheen, over de voortgang in de GLI-aanpak in Nederland. Hierin staat onder andere dat ruim 90 procent van de mensen die een GLI-intakegesprek voert, daadwerkelijk met de GLI begint. Toch haakt daarna een groot deel voor de eindstreep af: van de deelnemers rondt slechts 60 procent het traject af. Vooral in het eerste jaar valt ruim een kwart uit. In het tweede jaar stopt nog eens een vijfde. Mensen met een lager inkomen, een migratieachtergrond of een praktische opleiding haken relatief vaak eerder af. 

De redenen hiervoor zijn divers. Sommige deelnemers vinden het programma lastig te combineren met werk en gezin. Anderen kampen met mentale of fysieke problemen die deelname bemoeilijken. Ook ervaren deelnemers geregeld dat het programma niet voldoende aansluit bij hun persoonlijke situatie. 

Maatwerk zou de sleutel zijn tot de oplossing van het probleem van uitval. In het RIVM-rapport geven alle betrokken professionals, die betrokken zijn in het GLI-programma, dit aan. Het aanbieden van mentale hulp, praktische adviezen en begeleiding die inspeelt op individuele omstandigheden kan de kans vergroten dat deelnemers het programma volhouden, vinden zij. Het RIVM adviseert daarom verder onderzoek naar de haalbaarheid van maatwerk. Ook zou het uitwisselen van succesvolle ervaringen tussen coaches een belangrijke stap kunnen zijn om de GLI sterker te maken, aldus het RIVM. 

“Het idee achter de GLI is sterk, maar in de uitvoering ontbreken elementen, dat zien wij in de praktijk keer op keer”, reageert Miranda Kienhuis op het RIVM-rapport. Ze is eigenaar van diëtistenpraktijk Dietisten Groep NL die zowel diëtisten als leefstijlcoaches inzet voor de GLI.  “Een programma dat voor iedereen hetzelfde is, sluit per definitie nietzo  goed aan, dat geldt ook voor de zestig procent GLI-deelnemers die niet uitvallen. Iedereen wordt in de GLI-groepen toegelaten. Maar de een heeft vooral baat bij stressbegeleiding, terwijl de ander meer gebaat is bij intensieve voedingsbegeleiding. Het is de bedoeling dat de leefstijlcoach verwijst naar de diëtist als er problemen zijn met voeding, maar in de praktijk gebeurt dit te weinig.”

Bianca Rootsaert vult haar aan: “In het rapport is de aanbeveling te lezen dat er meer budget moet komen voor maatwerk. Betere doorverwijzing naar de diëtist en samenwerking met het sociaal domein zien wij als oplossingen. Voeding speelt naast eenzaamheid of geldgebrek vaak een rol. Diëtisten kunnen hierin goed begeleiden omdat ze in de wijk zitten, dicht bij de mensen, en ze kennen het sociale domein goed. Er zijn vaak korte lijntjes.”  

De GLI bevindt zich nog in een ontwikkelproces. Uitval is volgens het RIVM de grootste uitdaging, zeker bij groepen die de hulp het hardst nodig hebben. Volgens het RIVM blijft het belangrijk om juist mensen met een lagere sociaaleconomische positie beter te bereiken en vast te houden. 

De komende jaren zullen moeten uitwijzen of het programma zich kan ontwikkelen tot een robuust instrument in de strijd tegen ziekten die aan leefstijl zijn gerelateerd. Voorlopig is de conclusie dat de GLI voor velen een waardevolle steun is, maar dat het traject pas echt effectief wordt als het flexibeler en persoonlijker wordt ingericht.