Professor Luc van Loon: “Het gaat altijd om een combinatie van bewegen en voldoende eiwitinname”

Honderden artsen, diëtisten, apothekers, voedingskundigen, wetenschappers en verpleegkundigen, die werkzaam zijn op het gebied van voeding en metabolisme, ontmoetten elkaar tussen 6 en 10 september in Milaan, tijdens het 46e congres van ESPEN – de European Society for Clinical Nutrition and Metabolism. Onder de deelnemers en sprekers ook veel Nederlandse onderzoekers.

Een veel besproken onderwerp tijdens in de lezingensessies van het congres is ondervoeding. Dit probleem is immers gerelateerd aan meerdere ziektebeelden en veroudering. Het biedt wetenschappers verschillende invalshoeken om onderzoek te doen naar onderwerpen die kunnen leiden tot verbetering van de kwaliteit van leven van ondervoede patiënten en ouderen.

Een onderwerp dat wereldwijd veel aandacht van onderzoekers trekt is het behoud van spiermassa en spierfunctie. Bij ernstige ziektebeelden, IC- of ziekenhuisopname en bij veroudering leidt het verlies van spiermassa en -functie veelal tot een negatieve spiraal voor de gezondheid. Het onderwerp stond in meerdere lezingensessies tijdens ESPEN op de agenda. In een van de bijeenkomsten zoomden de sprekers in op verlies en behoud van spiermassa op de intensive care. Te horen was dat ook bij kritische patiënten op de IC zo snel mogelijk met interventies begonnen moet worden om (spier)zwakte tegen te gaan, al is dat niet altijd eenvoudig.

De Nederlandse onderzoeker Luc van Loon, hoogleraar Fysiologie van Inspanning en Voeding binnen de vakgroep Humane Biologie van de Universiteit van Maastricht, liet tijdens zijn lezing zien hoe snel de eiwitafbraak en spierachteruitgang bij bedlegerige patiënten (op de IC) gaat. Neuromusculaire elektrische stimulatie van spierweefsel is een van de methoden om het verlies tegen te gaan als patiënten niet of nauwelijks zelf kunnen bewegen. Als patiënten nog wel kunnen bewegen zijn oefeningen, bijvoorbeeld met een fietsbeweging, te proberen.

“Het gaat altijd om een combinatie van bewegen en voldoende eiwitinname om de eiwitsynthese voor het spierweefsel op gang te brengen”, aldus Van Loon. Een conclusie die in meerdere lezingen te horen was. Ook de andere sprekers in de sessie benadrukten dat het zaak is, ook op de IC, zo snel mogelijk te beginnen met opbouw van spiermassa, het liefst binnen vier dagen.

In de video een kort gesprek met Luc van Loon over wat hem verder opgevallen is tijdens zijn bezoek aan ESPEN.

Een andere lezingensessie stond geheel in het teken van GLIM, het Global Leaderschip Initiative on Malnutrition, dat nu vijf jaar bestaat. GLIM is er kortweg op gericht ondervoeding een halt toe te roepen vanuit een internationale aanpak. ESPEN-voorzitter en onderzoek Rocco Barazonni van de Universiteit van Triëst, noemde de resultaten van GLIM in zijn lezing een historische prestatie op het gebied van klinische voeding.

“De GLIM-criteria vormen een eenvoudige en toegankelijke manier om ondervoeding, op wereldschaal, te diagnostiseren”, concludeert hij. “De vele data die al verzameld zijn, valideren de diagnose volgens GLIM wat leidt tot verdere acceptatie en toepassing in de praktijk. De wereldwijde consensus erover kan ingezet worden om verdere politieke erkenning te krijgen voor klinische voeding en ondervoeding.” Het politieke aspect heeft te maken met de erkenning van de Wereldgezondheidsorganisatie van de GLIM-criteria, waarover gesprekken gaande zijn.

Vanuit Nederland zijn de twee hoogleraren, die namens de NVD zijn aangesteld, nauw betrokken bij de ontwikkeling en implementatie van GLIM: Harriët Jager en Marian de van der Schueren. Tijdens de sessie rondom vijf jaar GLIM, hield ze, mede namens Harriët Jager-Wittenaar, een lezing over de noodzaak tot verduidelijking van de screeningsprocedure rond ondervoeding, in het bijzonder het risico op ondervoeding. Hoewel GLIM steeds sterker in het zadel zit in de klinische praktijk wereldwijd, is er nog veel verwarring over de terminologie rondom ondervoeding en de screening daarop. De van der Schueren presenteerde tijdens haar lezing voor het eerst een definitie over het risico rond ondervoeding, die voor eenheid van taal en gebruik moet zorgen, zie de foto’s hieronder.

Nieuws is dat Marian vanwege haar werkzaamheden door het ESPEN-bestuur is benoemd als Honorary Member van ESPEN. Dat gebeurde maandagavond 9 september tijdens de algemene vergadering van ESPEN. Behalve voor GLIM heeft zich in de afgelopen jaren voor ESPEN onder meer ingezet voor scholingen en de ontwikkeling van richtlijnen.

Na afloop van haar lezing lichtte Marian toe waarom het belangrijk is om rondom ondervoeding tot een eenheid van taal te komen.