Actie tegen zorgverzekeraars. Wat mag wel en wat mag niet?
Woensdag 26 november 2025
De tarieven in de eerste lijn gaan steeds meer knellen als gevolg van een explosie aan kosten. De NVD vraagt continu aandacht hiervoor via pers en politiek. Op dit moment loopt een kostenonderzoek bij de NZA naar de tarieven binnen de diëtetiek. Leden vragen ons daarnaast ook vaak of de NVD rechtstreeks iets richting zorgverzekeraars kan ondernemen namens de leden. Dat ligt er maar aan. In onderstaande factsheet beschrijven we wat er wel of niet georganiseerd mag worden gedaan.
FACTSHEET
Juridische kaders voor verenigingen inzake tarieven zorgverzekeraars
November 2025
Beroepsverenigingen hebben zich te houden aan de wet als het gaat om collectieve belangenbehartiging voor leden. Hieronder beschrijven we wat die kaders zijn.
1. Wat een vereniging niet mag doen
Op grond van de Mededingingswet en relevante ACM-richtlijnen mag een beroepsvereniging, zoals de NVD, geen activiteiten ontplooien die kunnen worden gezien als kartelvorming of ongeoorloofde beïnvloeding van de markt. Dit betekent onder andere dat de NVD:
- Geen collectieve tariefonderhandelingen mag voeren namens (een deel van) de leden met zorgverzekeraars;
- Geen minimum- of richttarieven mag vaststellen of verspreiden onder leden;
- Geen afspraken mag faciliteren waarbij leden onderling hun tarieven, volumes, productieplannen of contractvoorkeuren afstemmen;
- Geen oproepen mag doen tot collectieve acties zoals gezamenlijke weigering van contracten (boycot), acties die de zorgcontinuïteit beïnvloeden, of gecoördineerde druk op verzekeraars.
Deze beperkingen gelden om te voorkomen dat een vereniging – bewust of onbewust – het prijs- en marktmechanisme beïnvloedt, wat wettelijk verboden is.
2. Wat de NVD wél mag doen en doet
De NVD mag:
- Algemene belangenbehartiging: signalen over onvoldoende kostendekkende tarieven of knelpunten in contractering namens de beroepsgroep agenderen bij zorgverzekeraars, NZa, ministeries en andere stakeholders;
- Voorlichting geven aan leden over:
- contractinhoud, kwaliteitseisen en risico’s,
- juridische positie van zelfstandige zorgprofessionals,
- onderhandelingsruimte en rechten van zorgaanbieders.
- Gesprekken voeren met zorgverzekeraars over algemene kwaliteit, toegankelijkheid, werkdruk en duurzaamheid van de diëtetiek.
De NVD kan daarmee zorgen dat de stem van de beroepsgroep gehoord wordt, zonder in strijd te handelen met de Mededingingswet.
3. Wat groepen leden zelf mogen doen
Individuele leden, óók wanneer zij zich vrijwillig in een (tijdelijke) groep organiseren, mogen binnen de wet:
- Eigen kostprijs berekenen en die individueel gebruiken in gesprekken met zorgverzekeraars;
- Onderling ervaringen uitwisselen, zolang dit niet gaat over concrete tarieven, productieafspraken, volumes of strategieën richting zorgverzekeraars;
- Individueel besluiten om wel of niet een contract te tekenen; dit is een persoonlijke en zelfstandige keuze.
4. Hoe de NVD daarbij mag ondersteunen
De NVD kan, binnen de wettelijke kaders:
- Informatie en educatie bieden over de grenzen van de mededingingsregels, zodat leden weten wat wel en niet mag;
- Voorzien in objectieve en niet-concurrentiegevoelige analyses, zoals kostprijsonderzoeken, administratieve lasten of contractknelpunten;
- Modeldocumenten aanbieden die leden kunnen gebruiken in hun individuele contractgesprekken;
- Collectieve signalen bundelen en deze namens de beroepsgroep bespreekbaar maken bij verzekeraars, beleidsmakers en de NZa;
- Dialoogtafels organiseren met zorgverzekeraars over kwaliteit, zorgcontinuïteit en waardering van het beroep, zonder tariefonderhandelingen te voeren;
- Monitoring doen van de gevolgen van lage tarieven voor kwaliteit en toegankelijkheid van zorg.