Wat leren we van SCOOP?

Ondervoeding vaststellen bij mensen met overgewicht of obesitas is een complex gebeuren. Gewichtsverlies, een lage spiermassa of een lage BMI zijn signalen, maar deze worden niet altijd herkend en ook niet altijd juist geïnterpreteerd. Patiënten die willen afvallen, herkennen ongewenst gewichtsverlies bijvoorbeeld niet als alarm­signaal, terwijl de meeste screeningsinstrumenten zijn ontwikkeld voor mensen met een gezond gewicht. Daardoor blijft deze vorm van ondervoeding nog te vaak onder de radar.

In Nederland heeft de helft van de volwassen bevolking overgewicht of obesitas.¹Tegelijkertijd worden mensen steeds ouder en kampen zij steeds vaker met chronische ziekten. In de westerse samenleving gaan ziekte en veroude­ring vaak gepaard met ondervoeding. Ondervoeding blijft daarom een belangrijk aandachtsgebied binnen de diëtis­tenpraktijk. Maar hoe zie je nu dat iemand met overgewicht tegelijkertijd (een risico op) ondervoeding heeft? Binnen het SCOOP?project (Screening op Ondervoeding en Obesitas bij Patiënten met COVID en andere ziekten) wordt onder­zocht hoe we deze kwetsbare, maar vaak onzichtbare groep beter kunnen identificeren en welke criteria daarbij écht relevant zijn.

Wat is ondervoeding bij overgewicht?

De WHO-definitie van ‘malnutrition’ is breder dan de Nederlandse term ‘ondervoeding’, en omvat diverse vormen van ‘disbalans in de inname van energie en nutriënten’, waaronder ondervoeding, overgewicht en micronutriëntdeficiënties.²Wanneer twee van deze vormen tegelijkertijd voorkomen, spreken we ook wel van de ‘double burden of malnutrition’. Ondervoeding bij overgewicht is hier een voorbeeld van. Er is vooral een tekort aan eiwitten, en potentieel ook aan micronutriënten, en tegelijkertijd is sprake van een te hoge vetmassa.³