“Vooral een vak van doen, reflecteren en leren”

We spraken met drie diëtisten van het netwerk Diëtetiek Psychiatrie Nederland (DPN) over hun werk als diëtist met psychiatrische patiënten. Onder hen twee DPN-bestuursleden: Regina Barthen-van Bruggen en Britt Lansink, beiden in vaste dienst bij een psychiatrische instelling. En tot slot Sonja Methorst, die vanuit haar eigen eerstelijnspraktijk op zelfstandige basis met psychiatrische patiënten in een instelling werkt.

Wat opvalt in het verhaal van alle drie, is dat ze de tijd mogen nemen voor hun patiënten. Waar in veel eerstelijnspraktijken het aantal behandeluren dat vergoed wordt, beperkt is tot drie, wordt een diëtistische behandeling in de psychiatrie vergoed zolang deze nodig is. Het is in de instellingen waar ze werken immers wettelijk verplicht om goede voe­dingszorg aan te bieden. Wat ook naar voren komt, is dat er geen specifieke opleiding bestaat voor diëtisten die in de psychiatrie gaan werken. Het is vooral ‘learning on the job’ en ‘by doing’. Ten derde valt op dat gezonde voeding en preventie in de psy­chiatrie geen topprioriteit lijken; de diëtisten moeten hier voort­durend aandacht voor vragen. Ten slotte geven de diëtisten aan dat ook binnen de psychiatrie de concurrentie van leefstijlcoaches en zelfs van verpleegkundigen groot is.

Regina Barthen-Van Bruggen:

“Het was eigenlijk toeval dat ik in de psychiatrie terecht­kwam”, vertelt Regina Barthen-van Bruggen. Na haar opleiding vond ze niet zo makkelijk een passende baan. Ze werkte een tijd als doktersassistente en solliciteerde vervolgens op twee functies in de GGZ – zonder precies te weten waar ze aan begon. “Ik dacht: ik ga het gewoon beleven. En als het niets blijkt, zoek ik wel weer verder.”

Het werd het begin van een carrière in de psychiatrie, waar ze nog altijd met liefde werkt. Wat haar trof toen ze begon? “Wat een kwetsbare groep is dit. En tegelijkertijd: wat ontzettend mooi dat je iets voor deze mensen mag betekenen.”

Tijd, aandacht en puzzelen

In grote lijnen zijn de aandoeningen van patiënten waarmee Barthen-van Bruggen te maken krijgt dezelfde als in de eerste lijn: diabetes, ondervoeding, obesitas en nierproblemen, maar dan in combinatie met psychiatrische problematiek. “Deze mensen hebben alles wat ‘buiten’ ook bestaat, alleen komt er een laag bovenop: medicatie, trauma, gedragsproblematiek, angst. Dat maakt het zoveel complexer.”

Medicatie speelt vaak een grote rol. “Antipsychotica zorgen ervoor dat iemand veel trek heeft. Mensen kunnen daar sterk van aankomen. Lithium heeft als bijwerking een droge mond en op lange termijn nierproblemen. Bij bepaalde antidepressiva moeten mensen minder tyramine eten. Dat vraagt om een voortdurend afstemmen en uitleggen.”