Microbioom, voeding en mentale gezondheid

Depressie gaat vaak samen met verandering in eetlust, darmklachten en vermoeidheid. Onderzoek laat zien dat voeding en het darmmicrobioom hierbij een rol spelen. In dit artikel verkennen we wat we hierover weten en wat dit kan betekenen voor de praktijk. We beschrijven hoe het microbioom en zijn metabolieten inwerken op lichaam en brein, welke rol voeding daarbij speelt en welke vragen in onderzoek nog openstaan.

Microbioom en mentale gezondheid

In de spreekkamer zien diëtisten regelmatig mensen met depressieve klachten die ook worstelen met darmklachten, vermoeidheid of veranderde eetlust. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor de rol van het darmmicrobioom bij zowel lichamelijke als mentale gezondheid. Uit onderzoek blijkt dat voeding en het microbioom invloed hebben op processen die betrokken zijn bij stemming, stress en ontsteking.

Invloed op lichaam en brein

Het darmmicrobioom bestaat uit een enorme gemeenschap van bacteriën, virussen en schimmels die met ons mee evolueerden. Deze micro-organismen, ook microben ge­noemd, vervullen essentiële functies voor onze spijsverte­ring, ons immuunsysteem en processen die samenhangen met stemming en gedrag. In de darmen helpen ze bij de afbraak van complexe voedingsvezels die wij zelf niet kunnen verteren. Daarbij komen korteketenvetzuren vrij. Daarnaast komen er andere metabolieten vrij: tussenproducten van de afbraak van voedingsstoffen. Wat iemand eet, heeft daarom directe invloed op de samenstelling en de activiteit van het microbioom.

De samenstelling van het microbioom staat echter niet vast. Deze verschilt tussen mensen en verandert gedurende het leven. Voeding is een van de belangrijkste beïnvloedbare factoren, maar ook medicatie speelt een rol. Antibiotica kunnen de diversiteit tijdelijk verlagen, en er zijn aanwijzin­gen dat antidepressiva ook effecten op de darmflora heb­ben. Daarnaast beïnvloeden stress, slaap en eerdere blootstelling aan microben het microbioom. De darm moet continu onderscheid maken tussen gunstige en schadelijke micro-organismen, en die interactie helpt het immuunsys­teem zich te ontwikkelen en in balans te blijven.