Gezondheid is geen individuele keuze

“Bij de kassa ligt alleen maar snoep. Laat daar eens een appel liggen van 25 cent”, verzucht een door ons geïnterviewde vrouw. Bij Pharos, expertisecentrum gezondheidsverschillen, spraken we met mensen die in kwetsbare omstandigheden leven, bijvoorbeeld door geldzorgen. Ook spraken we met lokale beleidsmakers over de manier waarop leefomstandig­heden ons dagelijks gedrag beïnvloeden. Uit die gesprekken werd duidelijk dat mensen vaak wel gezond willen leven, maar worden geconfronteerd met een overweldigend aanbod van ongezonde producten.

In onze samenleving geldt sterk het idee dat succes vooral het resultaat is van hard werken en verstandige keuzes. Volgens deze meritocratische overtuiging krijgt iedereen wat hij ver­dient en verdeelt de markt, via vraag en aanbod, middelen efficiënt en eerlijk. Dit mensbeeld gaat uit van autonome, rationele individuen die vrije keuzes maken. Het gevolg hier­van is dat gezondheidsbeleid vaak gericht is op de individuele leefstijl en op individueel gedrag. Dat beeld is echter te be­perkt: het negeert de invloed van leefomstandigheden en structurele ongelijkheid.