Lysanne van der Wal-Smit: “Soms ontstaat de volgende stap pas doordat je de eerste gewoon durft te zetten”
Maandag 28 september 2026
Met haar gespecialiseerde inzet voor vrouwen met hyperemesis gravidarum (HG) en de oprichting van het eerste Nederlandse HG Expertisecentrum werd Lysanne van der Wal-Smit uitgeroepen tot Diëtist van het Jaar. In dit interview vertelt zij over haar drijfveren, de ontwikkeling van HG Centrum Nederland en haar ambities om de zorg voor vrouwen met ernstige zwangerschapsmisselijkheid verder te verbeteren.
Wat ging er door je heen toen jouw naam als winnaar werd genoemd?
Vooral ongeloof. Ik had natuurlijk gehoopt dat ik zou winnen, maar toen mijn naam daadwerkelijk werd genoemd, kwam het toch echt binnen. Ik was vooral ontzettend trots. Niet alleen op de titel zelf, maar ook omdat het voelde als erkenning voor iets waar ik de afgelopen jaren enorm veel tijd, energie en passie in heb gestoken.
Je zei dat je het niet had verwacht, maar wel had gehoopt. Waarom betekende deze prijs zo veel voor je?
Omdat ik de afgelopen jaren heel bewust mijn eigen weg binnen het vak heb gekozen. Ik heb me gespecialiseerd in een gebied waar nog relatief weinig verbinding tussen zorgprofessionals was en heb geprobeerd daar echt iets in te veranderen. Dat vraagt soms dat je buiten de gebaande paden denkt en gewoon begint, ook als je nog niet precies weet waar het uiteindelijk toe leidt.
Dat collega’s en anderen uit het vak dat zien en waarderen, betekent voor mij heel veel. De titel voelt daardoor niet alleen als waardering voor mijn werk als diëtist, maar ook voor alles wat daaromheen is ontstaan.
Wat zegt deze titel volgens jou over de ontwikkeling van jouw werk in de afgelopen jaren?
Mijn werk is enorm veranderd. Ik ben natuurlijk nog steeds diëtist en de directe begeleiding van vrouwen vind ik ontzettend belangrijk. Tegelijkertijd is mijn werk steeds breder geworden. Ik houd me bezig met samenwerking met andere zorgprofessionals, het vergroten van kennis over HG door zichtbaar en vindbaar te zijn en inmiddels natuurlijk met HG Centrum Nederland.
Wat ooit begon met individuele consulten is uitgegroeid tot een veel grotere missie: de zorg voor vrouwen met HG verbeteren en ervoor zorgen dat zij sneller de juiste ondersteuning krijgen.
Wat trok je oorspronkelijk aan in het relatief onbekende terrein van hyperemesis gravidarum?
Eigenlijk vooral dat ik merkte hoeveel verschil je als diëtist juist bij deze groep kunt maken. HG wordt soms nog gezien als vooral heel ernstig zwangerschapsbraken, terwijl de gevolgen veel verder gaan. Vrouwen kunnen nauwelijks meer eten en drinken, verliezen gewicht, raken uitgeput en kunnen tekorten ontwikkelen. Soms is zelfs sondevoeding of totale parenterale voeding noodzakelijk.
Lysanne van der Wal-Smit: “Ik wilde begrijpen wat deze vrouwen nodig hadden en wat ik als diëtist kon betekenen.”
Tegelijkertijd zag ik hoe weinig specifieke kennis er beschikbaar was. Dat maakte mij nieuwsgierig. Ik wilde begrijpen wat deze vrouwen nodig hadden en wat ik als diëtist kon betekenen. De weerstand die vrouwen soms hebben op de begeleiding van een diëtist kan ik vaak heel snel wegnemen door uit te leggen dat ik echt met ze meekijk naar wat er wél lukt en niet te focussen op perfecte samenstellingen of het verplichten van drinkvoeding.
Kun je een moment noemen waarop je besefte dat er in Nederland meer expertise en aandacht voor deze aandoening nodig was?
Dat was niet één specifiek moment, maar vooral iets wat steeds duidelijker werd in mijn spreekkamer. Ik zag vrouwen die al een lange weg hadden afgelegd voordat ze passende begeleiding kregen. En ik merkte dat hun hulpvraag bijna nooit alleen over voeding ging.
Naast de lichamelijke gevolgen zag ik angst, schuldgevoel, verlies van vertrouwen in het eigen lichaam, problemen binnen het gezin en vrouwen die na de zwangerschap nog lang niet hersteld waren. Dan kun je als diëtist ontzettend veel betekenen, maar niet alles. Daar ontstond bij mij steeds sterker het gevoel: we moeten dit veel meer samen doen.
Wat maakt de begeleiding van vrouwen met HG zo bijzonder en uitdagend? Geen vrouw met HG is hetzelfde. Wat vandaag lukt om te eten of drinken, kan morgen ineens onmogelijk zijn. Geur, structuur, temperatuur en zelfs het moment van de dag kunnen verschil maken. Je moet daarom heel flexibel zijn en soms alle standaard voedingsadviezen loslaten.
Daarnaast is luisteren ontzettend belangrijk. Deze vrouwen hebben vaak al veel adviezen gekregen over wat ze ‘gewoon even’ zouden moeten proberen. Bij ernstige HG werkt dat niet zo. Je moet aansluiten bij wat op dat moment haalbaar is en tegelijkertijd blijven kijken naar de medische en voedingstoestand.
En je moet verder kijken dan voeding. HG heeft invloed op vrijwel ieder onderdeel van het dagelijks leven.
Je richtte het eerste Nederlandse HG Expertisecentrum op. Hoe is dat idee ontstaan?
Vanuit precies die constatering: één discipline kan niet alle gevolgen van HG opvangen.
In mijn eigen begeleiding liep ik regelmatig tegen vragen aan waarvoor een andere professional nodig was. Psychologische ondersteuning, hulp bij het dagelijks functioneren, begeleiding rondom herstel na de zwangerschap of ondersteuning van het gezin. Tegelijkertijd moesten vrouwen vaak zelf uitzoeken waar ze met al die verschillende hulpvragen terechtkonden.
Ik dacht steeds vaker: hoe mooi zou het zijn als we die expertise op één plek bij elkaar brengen? Vanuit dat idee is HG Centrum Nederland ontstaan. In Huizen werken verschillende professionals fysiek onder één dak en daarnaast willen we via online begeleiding expertise toegankelijk maken voor vrouwen uit heel Nederland.
Welke obstakels kwam je tegen bij het realiseren van dat centrum? Heel veel praktische dingen waarvan je vooraf niet weet dat je ermee te maken gaat krijgen. Een locatie vinden, verbouwen, financiering, regelgeving, contracten, de juiste professionals vinden en ondertussen mijn eigen praktijk gewoon door laten draaien.
Maar misschien was de grootste uitdaging wel dat er geen bestaand voorbeeld was dat ik simpelweg kon volgen. Je bent iets nieuws aan het opbouwen en moet dus veel gaandeweg uitvinden. Dat is soms spannend en frustrerend, maar geeft tegelijkertijd ontzettend veel vrijheid om het centrum echt vorm te geven vanuit wat vrouwen met HG nodig hebben.
Waar ben je het meest trots op als je kijkt naar wat het expertisecentrum inmiddels heeft bereikt?
Dat het er daadwerkelijk staat. Dat je door de deur kan lopen en ziet dat een idee dat ooit alleen in mijn hoofd zat nu een fysieke plek is geworden.
Maar ik ben vooral trots op de groep professionals die zich eraan heeft verbonden. Iedereen heeft zijn eigen expertise, maar we delen dezelfde overtuiging dat vrouwen met HG goede, deskundige en mensgerichte zorg verdienen.
En uiteindelijk is het mooiste wanneer een vrouw binnenkomt en merkt: hier hoef ik niet eerst uit te leggen wat HG met je kan doen. Hier word ik begrepen.
Wat motiveert jou op dagen waarop het tegenzit? De vrouwen zelf. De berichten van vrouwen die vertellen dat ze zich eindelijk gehoord voelen of dat bepaalde begeleiding echt verschil heeft gemaakt.
En ik ben niet zo goed in iets half doen. Als ik eenmaal geloof dat iets beter kan, vind ik het heel moeilijk om het vervolgens te laten liggen.
Welke eigenschappen van jezelf hebben volgens jou het meest bijgedragen aan dit succes?
Ik ben behoorlijk eigenwijs en als ik ergens echt in geloof, laat ik het niet snel los. Bij HG Centrum Nederland had ik heel sterk het gevoel: dit is niet zomaar een leuk idee, dit is iets wat écht nodig is in Nederland. Dat gevoel heeft ervoor gezorgd dat ik ben blijven doorzetten, ook op momenten dat het spannend was of ik niet precies wist hoe ik het allemaal moest realiseren.
De steun en het vertrouwen van de professionals om mij heen hebben mij uiteindelijk ook het lef gegeven om die stap daadwerkelijk te zetten. Je kunt zoiets niet alleen opbouwen.
Daarnaast ben ik me de afgelopen jaren steeds meer gaan verdiepen in deze bijzondere doelgroep. Vrouwen met HG hebben het ontzettend zwaar, zowel lichamelijk als mentaal. Juist daarom raakt het me iedere keer weer hoeveel het voor iemand kan betekenen wanneer zij eindelijk het gevoel heeft dat ze niet hoeft uit te leggen of te verdedigen hoe ziek ze is, maar écht wordt begrepen.
De dankbaarheid die je daarvoor terugkrijgt, motiveert mij enorm. Deze vrouwen verdienen goede, gespecialiseerde zorg. Ik denk dat juist die overtuiging, gecombineerd met mijn eigenwijsheid en doorzettingsvermogen, ervoor heeft gezorgd dat ik dit ben gaan doen én ermee ben doorgegaan.
Wie heeft jou onderweg geïnspireerd of geholpen?
Heel veel mensen hebben mij onderweg geïnspireerd en geholpen. Collega-diëtisten, andere zorgprofessionals en natuurlijk de professionals die zich inmiddels aan HG Centrum Nederland hebben verbonden. Ik vind het bijzonder hoeveel kennis, enthousiasme en vertrouwen mensen bereid zijn met elkaar te delen als je samen hetzelfde doel voor ogen hebt.
Ook het internationale ICHG-congres in Bergen in 2026 heeft veel indruk op mij gemaakt. Daar ontmoette ik zoveel mensen die zich, ieder vanuit hun eigen expertise, inzetten voor betere HG-zorg. De ontmoetingen met onder anderen Marjolein Houben, Stichting ZEHG, Rebecca Painter, onderzoekers en andere professionals uit het HG-werkveld hebben mij enorm geïnspireerd. Het was heel bijzonder om te ervaren hoeveel kennis, onderzoek en gedrevenheid er wereldwijd rondom HG is.
Maar mijn grootste inspiratiebron blijven uiteindelijk de vrouwen met HG zelf. Door naar hun verhalen en ervaringen te luisteren, zie je waar de zorg, naast het ziekenhuis en de huisarts, nog tekortschiet en wat er daadwerkelijk nodig is. Hun verhalen hebben voor een belangrijk deel bepaald welke richting mijn werk heeft gekregen. Zij zijn uiteindelijk ook de reden waarom ik mij hiervoor blijf inzetten.
Wat zijn jouw ambities voor de komende vijf jaar?
Ik hoop vooral dat HG Centrum Nederland verder kan uitgroeien tot een plek waar behandeling, begeleiding, scholing en samenwerking rondom HG samenkomen.
Ik wil dat vrouwen uit heel Nederland gemakkelijker toegang krijgen tot professionals die daadwerkelijk kennis hebben van HG, fysiek of online. Daarnaast zou ik graag bijdragen aan verdere scholing van zorgprofessionals en betere samenwerking tussen de verschillende disciplines en de eerste en tweede lijn.
Uiteindelijk hoop ik vooral dat goede HG-zorg minder afhankelijk wordt van waar iemand woont of toevallig bij welke zorgverlener zij terechtkomt.
Hoe hoop je dat deze titel kan bijdragen aan meer aandacht voor HG? Dat vind ik misschien wel één van de mooiste kanten van deze titel. Natuurlijk ben ik persoonlijk ontzettend trots, maar als het podium dat erbij hoort ervoor zorgt dat meer mensen weten wat HG is en begrijpen hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn, krijgt de prijs voor mij nog veel meer betekenis.
Ik hoop ook dat het binnen ons eigen vakgebied laat zien hoeveel de diëtist kan betekenen bij complexe zwangerschapsproblematiek en hoe belangrijk gespecialiseerde voedingszorg daarbij kan zijn.
Wat zou je jonge diëtisten willen meegeven die ervan dromen om iets nieuws op te bouwen binnen het vak?
Wacht niet totdat alles perfect uitgedacht is. Als je in je werk steeds opnieuw tegen hetzelfde probleem aanloopt of denkt: waarom bestaat dit eigenlijk nog niet?, neem dat gevoel dan serieus.
Verdiep je erin, zoek mensen die jouw enthousiasme delen en begin klein. Je hoeft aan het begin nog niet te weten waar je over vijf jaar staat.
En durf je eigen plek binnen het vak te creëren. Juist doordat diëtetiek zo breed is, liggen er ontzettend veel mogelijkheden om je te specialiseren en iets op te bouwen wat er misschien nog helemaal niet is.
Ik had een aantal jaar geleden ook niet kunnen bedenken dat mijn verdieping in HG uiteindelijk zou leiden tot een eigen expertisecentrum én de titel Diëtist van het Jaar. Soms ontstaat de volgende stap pas doordat je de eerste gewoon durft te zetten.
