Acute pancreatitis

Pancreatitis zonder relevante co-morbiditeit. Als zorgverlener met patiënt heeft vastgesteld dat patiënt zelfstandig aan de slag kan met het toepassen richtlijnen goede voeding en gezonde leefstijl.

Hier vind je relevante informatie o.a. brochures en online hulpprogramma’s:

• Algemene informatie en uitleg
• Informatie over acute pancreatitis
• Indien oorzaak galstenen: MDL fonds en Thuisarts.nl
• Indien oorzaak galstenen en advies gezonde voeding volgens de Schijf van Vijf
• Indien oorzaak galstenen en advies om af te vallen bij overgewicht
• Indien alcohol de oorzaak is stoppen met drinken van alcohol en stoppen met roken, ter voorkoming/vermindering van kans op een recidief acute pancreatitis en het ontstaan van een chronische pancreatitis met functieverlies van het pancreas.

Pancreatitis zonder relevante co-morbiditeit. Heeft patiënt vragen over het toepassen van richtlijnen goede voeding, dan is individuele zorg met een algemeen voedingsadvies aangewezen.

• Bij mild beloop acute pancreatitis en goede voedingstoestand: algemene voeding naar verdraagzaamheid in een normale consistentie, zonder specifieke aanbevelingen of beperkingen. Richtlijnen Schijf van Vijf | Voedingscentrum.
• Indien bij opname in ziekenhuis reeds sprake is van onbedoeld gewichtsverlies en/of (verdenking) van een slechte voedingstoestand, schakel diëtist in.
• Observeren van voedingsinname en de hieraan mogelijk gerelateerde klachten.
• Indien misselijkheid en braken: voorschrijven anti-emetica.
• Indien onvoldoende intake na > 48-72 uur en er geen zicht is op verbetering voedingsinname, schakel diëtist in om adequate voedingsinname te waarborgen.
• Indien mild beloop zich ontwikkelt tot een ernstig beloop van de pancreatitis, schakel diëtist in om adequate voedingsinname te waarborgen.
• Indien acute pancreatitis als gevolg van een hypertriglyceridemie: verbeteren lipidenprofiel door 24-48 uur nuchter/niets per os (alleen water) daarna vetbeperking. Schakel diëtist in voor uitleg dieet in acute fase en voedingsadviezen voor de lange termijn.
• Praktijkgerichte aanbeveling van de vetbeperking:
  1. Vetbeperkt 5% energieprocent, tot triglyceriden is gedaald naar 1000 mg/dl (< 11,3 mmol/L)
  2. Preventief: vetbeperkt  (verzadigd en onverzadigd) van ca 10% – 15% energieprocent
• Indien sprake van overmatig alcoholgebruik: suppletie vitamines.
• Indien acute pancreatitis als gevolg van overmatig alcoholgebruik: stoppen met drinken van alcohol én stoppen met roken, ter voorkoming/vermindering van kans op een recidief acute pancreatitis en het ontstaan van een chronische pancreatitis met functieverlies van het pancreas.
• Stoppen met drinken van alcohol verkleint het risico op ontstaan pancreascarcinoom.
• Stoppen met roken verkleint het risico op ontstaan pancreascarcinoom.
• Bij een deel van de patiënten met een ernstige acute pancreatitis is er sprake van (tijdelijke) maldigestie en/of malabsorptie. Een semi-elementaire sondevoeding of –drinkvoeding kan hier overwogen worden.
• Bij tekenen van exocriene pancreasinsufficiëntie is pancreasenzymsuppletie geïndiceerd.

Patiënten die succesvol zijn behandeld in zorgprofiel 4, zonder relevante comorbiditeit.

Dieetbehandeling gericht op het voorkomen, opheffen, verminderen of compenseren van met voeding samenhangende of door voeding beïnvloedbare stoornissen, beperkingen en participatieproblemen, conform richtlijnen indien aanwezig.

Aandacht voor:

• Handhaven en/of verbeteren van de voedingstoestand en het voorkómen van door ondervoeding gerelateerde morbiditeit en mortaliteit, door te voeden conform (berekende of gemeten) behoefte.
•  Niet laten toenemen dan wel verminderen van de symptomen zoals pijn en maldigestie/malabsorptie.
• Het voorkómen/beperken van (vet)malabsorptie indien er sprake is van exocriene pancreasinsufficiëntie. Kennisverhoging en advisering ten aanzien van adequaat gebruik van pancreasenzymen, afgestemd op voedingsinname/eetgedrag, abdominale klachten en ontlastingspatroon.
• Het bewerkstelligen van goede bloedglucoseregulatie bij endocriene pancreasinsufficiëntie – diabetes mellitus type 3c.
• Indien sprake van acute pancreatitis ten gevolge van een hypertriglyceridemie: verbeteren van het lipidenprofiel.
• Bij chronische pancreatitis: het verkleinen van de kans op het ontstaan van een (recidief) acute pancreatitis, door het staken van drinken van alcohol en het staken van roken.
• Langere termijn: streven naar een voedingspatroon conform Richtlijnen Goede Voeding.

   

Acute pancreatitis

• Voeden conform (berekende of gemeten) behoefte.
• Bij acute pancreatitis als gevolg van een hypertriglyceridemie: niets per os beleid (van 24-48 uur (behoudens water). Daarna strenge vetbeperking tot 5 energieprocent, tot triglyceriden is gedaald naar 1000 mg/dl (gelijk aan < 11,3 mmol/L).
• Indien sprake van hypertriglyceridemie: verkleinen van risico op recidief acute pancreatitis door verbeteren van lipidenprofiel middels een vetbeperkt dieet van 10-15 energieprocent vet met zoveel mogelijk vervangen van verzadigd vet door onverzadigd vet en door complexe koolhydraten, en daarnaast het beperken van de suikerinname.
• Bij mild beloop acute pancreatitis waarbij er geen risico bestaat op een slechte voedingstoestand: Richtlijnen Goede Voeding.
• Bij risico op ondervoeding of reeds bestaande ondervoeding: energie- en eiwitrijke voeding, orale dieetproducten of zo nodig polymere sondevoeding in de maag.
• Bij inadequate intake, orale inname verbeteren met behulp van energie- en eiwitrijke voeding, orale dieetproducten en/of (aanvullende) polymere sondevoeding, voor behoud of verbetering van voedingstoestand
• Bij een (voorspelde) ernstige pancreatitis en onvoldoende eigen intake heeft later starten met orale voeding of sondevoeding (> 72 uur na opname) geen nadelige gevolgen voor uitkomstmaat van infectie en mortaliteit ten opzichte van vroege orale voeding of sondevoeding (< 24 uur na opname).
• Bij start sondevoeding: bepalen soort en hoeveelheid sondevoeding afgestemd op de energie- en eiwitbehoefte.
• Starten met polymere sondevoeding. Indien langdurig ernstig beloop met ook verdenking exocriene pancreasinsufficiëntie met malabsorptie, dan kan worden gekozen voor een semi-elementaire sondevoeding.
• Bij start sondevoeding: bepalen van de locatie van de sonde. Starten met voeden in de maag. Bij slechte tolerantie (misselijk/braken als gevolg van gastroparese of obstructie maaguitgang/duodenum) kan worden gevoed in het duodenum/jejunum.
• Advies ten aanzien van soort en hoeveelheid totale parenterale voeding (TPV) als er contra-indicaties zijn voor het geven van sondevoeding, zoals een persisterende paralytische ileus, gecompliceerde fistel of abdominaal compartimentsyndroom met verhoogde intra-abdominale druk (IAP) van >15-20, met risico op darmischemie.
• Wanneer totale parenterale voeding wordt gestart: suppleren met L-glutamine in een dosering van 0.20 g/kg per dag.
• In herstelfase ernstige acute pancreatitis: zo nodig tijdelijk voortzetten van een energie- en eiwitrijke voeding totdat het gewenste gewicht en vetvrijemassa bereikt is of behouden kan worden.
• Staken van drinken alcohol en staken roken, om kans op een recidief acute pancreatitis te verkleinen.

De diëtist is gespecialiseerd in de dieetbehandeling bij pancreatitis en is onderdeel van een multidisciplinair team.

• Analyse malabsorptie, als bij de ingezette voedingsbehandeling en adequaat gebruik pancreasenzymen nog een verdenking bestaat op malabsorptie. Overweeg inzet van analyse vet in feces of BOM calorimetrie.
• Dieetbehandeling bij pre- en post- TPIAT (Totale Pancreatectomie met Eilandjes Autotransplantatie).

Hierbij wordt na succesvolle terugplaatsing van de eilandjes van Langerhans gestart met een koolhydraat beperkte voeding van 50-60 gram, welke in de weken erna wordt uitgebreid. Indien de patiënt wordt gevoed met continue sondevoeding, wordt een hogere hoeveelheid koolhydraten toegestaan, in overleg met de internist/endocrinoloog.