Voedingsbeleid kan dubbele winst opleveren voor volksgezondheid en milieu
Woensdag 11 februari 2026
Recent onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) toont aan dat voedingsbeleid een sleutelrol kan spelen in het behalen van zowel gezondheids- als milieuwinst. De analyse, die de effecten van het Nationaal Preventieakkoord (NPA) en de Samenhangende Preventiestrategie (SPS) op milieu en gezondheid onderzoekt, laat zien dat een zorgvuldig uitgevoerd beleid aanzienlijke dubbele baten kan opleveren.
Eerste analyse van milieueffecten van SPS
Het onderzoek analyseert niet alleen de impact van het NPA, maar voor het eerst ook de potentiële effecten van de SPS op het milieu. De bevinding is dat dubbele winst, voordelen voor gezondheid en milieu, haalbaar is mits maatregelen zorgvuldig worden uitgevoerd en opgevolgd. Aanpassingen kunnen de milieuwinst verder versterken, maar daarvoor is een krachtig pakket met aanvullende maatregelen nodig.
Waar liggen kansen?
Kansen liggen in het versterken en aanvullen van de bestaande gezondheidsmaatregelen, wat de impact op de milieuwinst kan vergroten. Het RIVM doet hiervoor de volgende aanbevelingen:
- Sterk inzetten op niet te veel eten (overconsumptie) van voedingsmiddelen met hoge impact op het milieu, zoals dierlijke voedingsmiddelen (zoals vlees en kaas), en van ongezonde producten zoals chips of koek.
- Sterk inzetten op het drinken van kraanwater, koffie of thee. Niet op het vervangen van suikerhoudende dranken door suikervrije varianten.
- Focus op minder alcoholgebruik in het algemeen en vermijd inzet op alcoholvrije dranken, zoals 0.0 bier.
- Stevig inzetten op de keuze voor biologisch producten en een groter aandeel biologisch voedselaanbod in bijvoorbeeld supermarkten.
- Zet maatregelen gericht op voedselsamenstelling in om tot een gezonder én duurzamer voedselaanbod te komen. Bijvoorbeeld criteria om te stimuleren dat vlees- en zuivelvervangers een gezondere samenstelling krijgen binnen de Nationale Aanpak Productverbetering (NAPV). Deze aanpak stimuleert fabrikanten stapsgewijs om hun producten gezonder te maken.
Aanvullende maatregelen voor grotere impact
De effectiviteit van het huidige beleid hangt sterk af van uitvoering en opvolging. Voor een grotere impact zijn krachtigere maatregelen nodig, zoals het invoeren van prijzen die de milieukosten van producten weerspiegelen en het beperken van reclame en marketing voor ongezonde en milieubelastende producten.
Eerder onderzoek toonde al aan dat dergelijke maatregelen nodig zijn om de NPA-doelen rond overgewicht en alcoholgebruik te halen, en de huidige studie bevestigt dat ze ook cruciaal zijn voor het verminderen van de milieubelasting van voedselconsumptie.