Vervolgstappen marktonderzoek NZa in eerstelijnszorg

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) doet onderzoek naar de toegankelijkheid van de paramedische zorg. Ook de diëtetiek maakt deel uit van dit marktonderzoek. Een speciaal aangestelde werkgroep van de Commissie Eerstelijn (CEL) is betrokken bij het onderzoek en levert vanuit de beroepspraktijk informatie en duiding aan. De NZA heeft ook een externe adviseur gevraagd om het proces te begeleiden.

Zoals eerder aangekondigd, voert de NZa een marktonderzoek uit naar de eerstelijnszorg. Dit onderzoek volgt op het signaal van de NVD (Nederlandse Vereniging van Diëtisten) dat de kosten in de sector stijgen en dat het huidige tarief deze kosten niet voldoende dekt.

De NZa onderzoekt niet alleen de diëtetiek, maar ook andere paramedische beroepen zoals fysiotherapie, ergotherapie en logopedie. Het doel is een compleet beeld te krijgen van de uitdagingen in de eerstelijnszorg.

In maart heeft de NZa samen met onderzoeksbureau Equalis de eerste kwantitatieve analyse voor diëtetiek en oefentherapie besproken met de NZA werkgroep. Deze analyse kijkt onder andere naar:

Deze kwantitatieve analyse vormt een opmaat naar het kwalitatieve deel van het onderzoek en is geen eindrapport. Uit de cijfers blijkt onder meer dat het aantal patiënten dat gebruikmaakt van diëtetiek is toegenomen. Tegelijkertijd is het lastig om op basis van de beschikbare registraties een goed beeld te krijgen van de daadwerkelijke capaciteit in de eerstelijn.

Verschillende databronnen hanteren verschillende definities en het aantal geregistreerde diëtisten wijkt bijvoorbeeld sterk af van het aantal daadwerkelijk declarerende behandelaren. De CEL werkgroep heeft tijdens het overleg met de de NZA benadrukt dat cijfers in hun context moeten worden beoordeeld. Denk bijvoorbeeld aan vergrijzing en veranderende zorgvragen, verschuiving van zorg vanuit het ziekenhuis naar de eerste lijn, ketenzorg, niet-declarabele werkzaamheden en de toenemende kosten en verplichtingen voor praktijken. Ook is aandacht gevraagd voor ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, zoals het aantal openstaande vacatures, de vervulbaarheid daarvan en de beschikbaarheid van diëtisten voor het leveren van eerstelijnszorg.

Onderdeel van het onderzoek is een zogenoemd mystery-shoppingonderzoek. Daarbij is met fictieve patiëntcasussen bij praktijken geïnformeerd naar de mogelijkheid voor een eerste afspraak. Voor diëtetiek zijn hiervoor twee casussen gebruikt: een volwassen patiënt met langdurige darmklachten en een vierjarig kind met ernstige eetproblemen.

Op basis van deze meting concludeert de NZa dat bij 45,1% van de onderzochte situaties binnen één week een afspraak voor diëtetiek mogelijk was. De NZa vergelijkt dit met de Treeknorm van één week. De NVD heeft daarbij aangegeven dat wachttijd niet los kan worden gezien van de aard en urgentie van de zorgvraag. In de praktijk worden urgente patiënten eerder ingepland, terwijl voor andere zorgvragen een wachttijd van enkele weken niet noodzakelijk betekent dat de zorg ontoegankelijk is. Bij het mystery-shoppingonderzoek is geen rekening gehouden met dergelijke verschillen in gewenste of medisch noodzakelijke wachttijd.

De huidige bevindingen zijn tussenresultaten. Juist omdat goede en actuele gegevens over verschillende onderdelen van de diëtetiek ontbreken, hebben de CEL werkgroep en de NVD tijdens een bijeenkomst met de NZA aanvullende informatie aangeboden en kanttekeningen geplaatst bij de interpretatie van verschillende cijfers.

De komende periode worden de kwantitatieve gegevens verder verdiept en gecombineerd met kwalitatieve informatie. De NZA interviewt hiervoor een aantal praktijken. Daarnaast zal halen we zelf ook kwalitatieve informatie op. Voor het ophalen van kwalitatieve informatie vagen we eind deze zomer om jullie input via een vragenlijst.

De NVD blijft het onderzoek volgen en brengt daarbij de ervaringen en omstandigheden uit de dagelijkse praktijk van diëtisten in. Zodra er een volgende stap of nieuwe relevante resultaten zijn, informeren we jullie.