NVD: Data zijn cruciaal voor het vakgebied

Het Nivel heeft een uitgebreide infographic gepubliceerd met gegevens over de eerstelijns diëtetiek in Nederland. De infographic laat in een oogopslag zien hoe de zorgvraag zich tussen 2020 en 2024 heeft ontwikkeld, wie er bij de diëtist aanklopt en welke diagnoses het meest voorkomen. Het resultaat is een toegankelijk overzicht dat duidelijk maakt hoe breed de rol van de diëtist is in de Nederlandse gezondheidszorg.

In 2024 namen 112 praktijken en 274 diëtisten deel aan de registratie, samen goed voor bijna 84.000 cliënten per jaar. Dat aantal groeide al jaren gestaag. Volgens de infographic “bleef het netwerk van aangesloten praktijken stabiel en groot”, wat helpt om een betrouwbaar beeld te krijgen van hoe Nederlanders de diëtist weten te vinden.  Dat zoveel mensen begeleiding zoeken, laat zien dat voeding niet alleen iets is wat we dagelijks doen, maar ook een belangrijk onderdeel van gezondheid en welzijn.

De infographic laat zien dat de meeste cliënten vrouw zijn (62%) en ouder dan 45 jaar. De gemiddelde leeftijd ligt rond de 54 jaar, een beeld dat al vijf jaar nauwelijks verandert. Maar leeftijd vertelt niet het hele verhaal: mensen komen immers bij de diëtist met uiteenlopende vragen en gezondheidsproblemen.

Opvallend is dat Prikkelbaar Darm­syndroom (PDS) in 2024 de meest geregistreerde diagnose was. Uit de infographic blijkt dat PDS?cliënten gemiddeld 2,5 keer contact hadden met de diëtist en ongeveer 126 minuten begeleiding ontvingen. Dat is iets minder vaak dan gemiddeld (3,3 contacten), maar met vrijwel dezelfde totale behandeltijd.

In de infographic staat dat “de behandeltijd vergelijkbaar is met het gemiddelde, ondanks het lagere aantal contacten”. Dat suggereert dat consulten bij PDS vaak intensief en inhoudelijk rijk zijn: er is veel te bespreken, af te stemmen en uit te proberen. En dat is precies waar de expertise van de diëtist zichtbaar wordt. 
Ook is veel begeleiding bij overgewicht, diabetes en onbedoeld gewichtsverlies genoteerd. Voor mensen die kampen met deze problemen blijkt de diëtist een belangrijke rol in te spelen, bijvoorbeeld als het gaat om leefstijlverbetering, symptoomreductie en het ondersteunen van herstel. Bij diabetes bijvoorbeeld ligt het aantal contacten wat hoger en blijkt uit de infographic dat cliënten gemiddeld 145 minuten begeleiding kregen.

Een cliënt heeft gemiddeld 3,3 contacten per jaar, met een behandeltijd van ongeveer 124 minuten. De meeste afspraken vinden gewoon in de praktijk plaats, maar de infographic laat ook zien dat telefonische consulten en huisbezoeken een waardevolle aanvullende rol spelen. Bij sommige doelgroepen betekent deze flexibiliteit veel. Bijvoorbeeld bij mensen met mobiliteitsproblemen of bij cliënten die intensieve begeleiding nodig hebben tijdens ziekte of herstel.

De infographic laat duidelijk zien dat de diëtist méér doet dan alleen voedingsadvies geven. Cliënten komen met uiteenlopende gezondheidsvragen, van prikkelbare darmen tot diabetes, van overgewicht tot ondervoeding. Bij elke diagnose past de diëtist de begeleiding aan: soms is dat praktische coaching, soms diepgaande uitleg, en soms intensieve ondersteuning door de tijd heen.

Een conclusie die uit de infographic naar voren komt: “De diversiteit en rijkdom van de gegevens laten de praktische toepasbaarheid van de diëtistenzorg in de eerste lijn goed zien.” Het toont aan hoe breed het vak is én hoe hard die expertise nodig blijft.

Door vijf jaar aan gegevens naast elkaar te zetten, wordt helder hoe groot de impact van voeding op gezondheid is. Diëtisten helpen mensen daarbij waardoor klachten te verminderen, hun kwaliteit van leven te verbetert, gezondheidsrisico’s worden verlaagd en mensen meer grip krijgen op hun leefstijl.

Bovendien maakt de infographic zichtbaar wat veel patiënten en cliënten al weten: de diëtist is een onmisbare speler in de eerstelijnszorg.

Download hier de Infographic.