Niet volproppen, wel voeden

De NVD ondersteunt het belang van prehabilitatie. Goed voorbereid een operatie ingaan kan bijdragen aan een beter herstel. Stichting Darmkanker en Fit4Surgery ontwikkelden de special ‘Fit foor elkaar’, over fitter worden vóór een operatie. Diëtist van het jaar Herma ten Have is oncologie diëtist en leverde via een column een bijdrage aan deze special.

Zij helpt mensen die kanker hebben met eten en drinken. Zoals Marijke. Zij is zenuwachtig en onzeker voor haar grote operatie. Want hoe moet ze zich goed voorbereiden?

Marijke zit tegenover me en trekt haar schouders even op voordat ze begint te praten. ‘Ik doe echt mijn best, zegt ze, bijna verontschuldigend. ‘Maar het voelt alsof ik mezelf de hele dag door moet volproppen.’

Ze is een vrouw van eind veertig en niet gewend om patiënt te zijn. Ze heeft gehoord dat ze darmkanker heeft. Over een paar weken staat er een grote operatie gepland. Vanuit het ziekenhuis is ze bij mij terechtgekomen voor hulp. Ze wil zich zo goed mogelijk voorbereiden. Sterker de operatie in. Dat idee geeft houvast, maar zorgt ook voor onrust. Want hoe dóé je dat eigenlijk, goed voorbereiden?

Marijke is altijd actief geweest. Eet zonder veel nadenken, precies genoeg. Heeft nooit begeleiding nodig gehad, nooit een dieet gevolgd. En nu zit ze bij een diëtist. Alleen dat al voelt vreemd. Ze wil het goed doen, niets laten liggen. Maar hoe meer ze leest over ‘aansterken’ en ‘eiwitrijk eten’, hoe groter haar weerstand wordt. Alsof goed zorgen voor jezelf betekent dat je telkens over je eigen grenzen moet gaan.

Dat herken ik. Veel mensen denken dat goed voeden vóór een operatie betekent dat ze grote porties moeten eten, en tegen de zin in. Terwijl het daar bijna nooit om gaat.

In onze gesprekken beginnen we met inzicht. We kijken niet alleen naar wat Marijke eet, maar ook naar hoe haar lichaam ervoor staat. Bij elke afspraak doe ik een meting waarmee ik kan zien hoeveel spiermassa en vet ze heeft. Zo kan ik goed volgen of haar spieren sterk genoeg blijven voor de operatie. Die metingen helpen ons om samen te bepalen wat ze nodig heeft in haar voeding.

Marijke schrikt als ze hoort dat er weinig ruimte is om af te vallen. Haar gewicht leek stabiel, maar rond een operatie telt vooral wat er onder de oppervlakte gebeurt. Spieren zijn belangrijk voor herstel. Niet om ‘fit te lijken’, maar om de operatie beter aan te kunnen en daarna weer op te krabbelen.

Vanaf dat moment verandert de toon. Het gaat niet langer over méér eten, maar over gerichter eten. Kleine porties, verdeeld over de dag. Eiwit op momenten dat het haalbaar is. Voeding die past bij Marijkes smaak en dagelijkse leven. Soms lukt het haar niet om genoeg eiwitten uit gewone voeding te halen. Bijvoorbeeld op dagen dat ze weinig trek heeft of snel vol zit. Op die momenten gebruiken we een eiwitrijke drinkvoeding als aanvulling. Zo krijgt haar lichaam toch wat het nodig heeft.

‘Dus ik hoef mezelf niet te dwingen?’ vraagt Marijke opgelucht. ‘Nee,’ zei ik. ‘Je hoeft je lichaam alleen te voeden, niet te forceren.’

Naast voeding speelt beweging een belangrijke rol. Via het ziekenhuis is ze ook in contact gebracht met een fysiotherapeut die veel weet over bewegen bij kanker, met wie ze werkt aan conditie en spierkracht. We passen het aan aan wat ze kan, en blijven dit volhouden. Voeding en beweging versterken elkaar, ook in deze fase. Door meer beweging krijg je bijvoorbeeld ook meer trek in eten.

Na de operatie blijf ik Marijke begeleiden. Ik kon het advies over voeding steeds een beetje aanpassen voor elke fase van haar herstel. Er zijn dagen met weinig trek en dagen waarop het vertrouwen even weg is. Het plan biedt rust en houvast.

Wat mij in het ondersteunen van Marijke raakt, is hoe streng ze voor zichzelf is. Alsof ze het perfect moet doen. Terwijl goede voorbereiding juist vraagt om mildheid. Om luisteren. Om accepteren dat dit zoeken is. Goed voorbereid de operatie ingaan betekent niet dat je je altijd sterk voelt. Het betekent dat je stap voor stap keuzes maakt die je lichaam ondersteunen. Dat je voedt in plaats van vecht.

Wij bedanken Stichting Darmkanker en Fit4Surgery voor hun waardevolle bijdrage aan het stimuleren van een gezonde leefstijl rondom operaties.

Het e-magazine Fit voor Elkaar biedt tips en ondersteuning aan zowel zorgverleners als patiënten om fitter een operatie in te gaan. De initiatieven van Stichting Darmkanker en Fit4Surgery zetten het belang van goede voeding, beweging en voorbereiding op een heldere en toegankelijke manier in de schijnwerpers. Daarmee helpen zij mensen om sterker en gezonder hun behandelingstraject tegemoet te gaan.

Graag meer lezen? Bezoek fitvoorelkaar.darmkanker.nl.