De herziene Zorgmodule Voeding 2026

Goede voeding is van grote invloed op onze gezondheid. Het helpt ziekten voorkomen, ondersteunt herstel en kan klachten verminderen bij mensen die leven met een (chronische) aandoening. Tegelijkertijd heeft niet iedereen dezelfde behoefte aan voedingszorg. Waar de één voldoende heeft aan betrouwbare informatie over gezonde voeding, heeft de ander behoefte aan begeleiding of specialistische dieetbehandeling.

Om zorgverleners te ondersteunen bij het bieden van passende voedingszorg heeft de Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD) het initiatief genomen om de Zorgmodule Voeding uit 2012 te herzien. Samen met tal van organisaties en professionals binnen het zorg- en sociaal domein is gewerkt aan de herziening van de Zorgmodule Voeding. Het resultaat is een actueel en breed gedragen kader voor passende voedingszorg. Met als centrale vraag: welke voedingszorg sluit aan bij de medische situatie en de hulpvraag van de patiënt?

Sinds de publicatie van de eerste Zorgmodule Voeding in 2012 is er veel veranderd. Er zijn nieuwe inzichten ontstaan over de rol van voeding bij gezondheid en ziekte, de organisatie van passende zorg en de manier waarop zorgverleners samenwerken.

Ook is er steeds meer aandacht voor het versterken van zelfmanagement, samen beslissen, interprofessioneel samenwerken en passende zorg die aansluit bij de behoeften van de patiënt. Daarnaast zijn nieuwe wetenschappelijke inzichten en actuele richtlijnen op het gebied van voeding en gezondheid beschikbaar gekomen. Dit maakte een herziening van de Zorgmodule Voeding noodzakelijk.

Niet iedereen heeft dezelfde behoefte aan voedingszorg. Mensen verschillen in gezondheidstoestand, leefomgeving, gezondheidsvaardigheden, motivatie en in wat in het dagelijks leven haalbaar is. Waar de één voldoende heeft aan betrouwbare informatie over gezonde voeding, heeft de ander behoefte aan begeleiding of specialistische dieetbehandeling.

De Zorgmodule Voeding is bedoeld voor iedere professional die betrokken is bij voedingszorg, waaronder huisartsen, praktijkondersteuners, verpleegkundigen, medisch specialisten, diëtisten en andere professionals binnen het zorg- en sociaal domein. Voor al deze zorgverleners is de Zorgmodule Voeding een hulpmiddel om deze verschillen te herkennen en voedingszorg te bieden die aansluit bij de individuele situatie van de patiënt.

De Zorgmodule Voeding maakt duidelijk:

Op deze manier ondersteunt de Zorgmodule Voeding mensen met een verhoogd risico op ziekte én mensen met een bestaande aandoening, bij wie voeding kan helpen om gezondheidsproblemen te voorkomen, verergering tegen te gaan en de gezondheid te verbeteren.

Onderdeel van de herziene Zorgmodule Voeding is de Zorgwijzer Voeding. Met behulp van de Zorgwijzer wordt gekeken naar de volgende vragen:

1.      Is er sprake van een medische indicatie?

2.      Is er een hulpvraag over voeding?

3.      Is specifieke expertise nodig?

Op basis van de antwoorden is te zien welke van de vijf voedingszorgprofielen het beste aansluit bij de situatie van de patiënt. Daarmee wordt in één oogopslag duidelijk welke vorm van voedingszorg passend is en welke vervolgstap daarbij hoort.

De vijf voedingszorgprofielen vormen samen een oplopende lijn: van geen actieve voedingszorg tot specialistische dieetbehandeling.

Bij profiel 0 is er geen medische indicatie en geen hulpvraag over voeding. Er is op dat moment geen actieve voedingszorg nodig, maar de zorgverlener blijft de situatie monitoren.

Bij profiel 1 staat zelfmanagement centraal. Er is geen medische indicatie voor een dieetbehandeling, maar de patiënt heeft baat bij meer aandacht voor gezonde voeding en gaat zelfstandig aan de slag met betrouwbare informatie, bijvoorbeeld via de Richtlijnen Goede Voeding en de Schijf van Vijf.

Bij profiel 2 heeft de patiënt behoefte aan ondersteuning bij gezonde voeding. Er wordt een algemeen voedingsadvies gegeven en de voortgang wordt gevolgd.

Bij profiel 3 is sprake van een medische indicatie en/of een hulpvraag die vraagt om voedingszorg op maat. De patiënt wordt verwezen naar een diëtist voor individuele dieetbehandeling.

Profiel 4 is bedoeld voor situaties waarin specialistische kennis en ervaring nodig zijn. In dat geval wordt verwezen naar een diëtist met specifieke expertise.

De behoefte aan voedingszorg kan in de loop van de tijd veranderen. Daarom kan een patiënt gedurende het zorgproces tussen verschillende profielen bewegen.

De herziene Zorgmodule Voeding werkt volgens het principe van stepped & matched care. Dat betekent dat de zorg:

De voedingszorg beweegt daarmee mee met wat voor de patiënt passend en nodig is.

De keuze voor passende voedingszorg wordt bepaald door de medische indicatie én de hulpvraag van de patiënt.

Niet alleen de medische diagnose is van belang. Ook wat iemand zelf belangrijk vindt, welke problemen worden ervaren en welke doelen iemand wil bereiken, spelen een belangrijke rol. Door hierover samen in gesprek te gaan en samen te beslissen, kan de voedingszorg beter aansluiten bij het dagelijks leven en de mogelijkheden van de patiënt.

Passende voedingszorg vraagt om samenwerking. De herziene Zorgmodule Voeding benadrukt het belang van interprofessioneel samenwerken. Verschillende zorgverleners hebben ieder hun eigen kennis en expertise en kunnen elkaar aanvullen bij het signaleren, adviseren, begeleiden en verwijzen.

Door beter samen te werken:

Met de herziene Zorgmodule Voeding en de Zorgwijzer Voeding is er een actueel en breed gedragen kader voor passende voedingszorg in Nederland. De module maakt duidelijk welke vormen van voedingszorg er zijn, wanneer deze kunnen worden ingezet en welke rol verschillende zorgverleners daarbij hebben. Zo ondersteunt de Zorgmodule Voeding 2026 zorgverleners bij het bieden van voedingszorg die aansluit bij de medische situatie, de hulpvraag en de mogelijkheden van de patiënt.