Oproep NVD: behoud fiscale aftrek zorg- en dieetkosten totdat er een goed alternatief is

Het kabinet wil de fiscale aftrek voor specifieke zorgkosten zoals dieetkosten per 1 januari 2028 afschaffen.  Bianca Rootsaert, directeur NVD; ‘we maken ons grote zorgen en vinden het belangrijk dat deze regeling niet verdwijnt voordat er een volwaardig en goed uitvoerbaar alternatief is. Juist voor mensen die vanwege ziekte of een aandoening structureel extra kosten moeten maken, kunnen de financiële gevolgen groot zijn. Kinderen zijn hier extra kwetsbaar’’ Op 12 oktober a.s. buigt de Tweede Kamer zich er voor het eerst over.

Via de aftrek specifieke zorgkosten kunnen mensen bepaalde kosten die samenhangen met ziekte of een beperking aftrekken van hun inkomen. Daaronder vallen op dit moment ook dieetkosten wanneer iemand op voorschrift van een arts of diëtist een dieet volgt dat voorkomt op de lijst die de NVD en NIBUD jaarlijks vaststellen.Het kabinet stelt voor de regeling per 2028 af te schaffen. De Tweede en Eerste Kamer moeten daar nog mee instemmen.

Patiënten-, cliënten- en belangenorganisaties hebben de Tweede Kamer opgeroepen de regeling te behouden totdat duidelijk is wat ervoor in de plaats komt. Zij wijzen erop dat jaarlijks €618 miljoen met de huidige regeling is gemoeid en dat honderdduizenden mensen met een chronische ziekte, beperking of psychische kwetsbaarheid ervan gebruikmaken.  Daarbij gaat het niet alleen om het verdwijnen van de belastingaftrek zelf. Een hoger verzamelinkomen kan ook gevolgen hebben voor toeslagen, gemeentelijke inkomensregelingen en eigen bijdragen. Zij vragen daarom om de totale financiële gevolgen voor huishoudens eerst in kaart te brengen.

Een medisch noodzakelijk dieet is voor veel patiënten geen vrijblijvende leefstijlkeuze. Bij bijvoorbeeld ondervoeding, COPD, voedselintoleranties en verschillende maag-, darm- en stofwisselingsaandoeningen kan aangepaste voeding onderdeel zijn van de behandeling. De huidige fiscale regeling erkent dat dergelijke diëten extra kosten met zich mee kunnen brengen. Wanneer die compensatie verdwijnt zonder een passend alternatief, bestaat het risico dat juist mensen die langdurig een medisch dieet nodig hebben de extra kosten volledig zelf moeten dragen. Dat kan de betaalbaarheid van passende voeding verder onder druk zetten. Maar ook kan dit de gezondheidsverschillen vergroten.

De NVD ondersteunt daarom de oproep van de patientenorganisatie om de fiscale aftrek specifieke zorgkosten niet af te schaffen voordat duidelijk is hoe mensen met structurele zorg- en dieetmeerkosten daadwerkelijk worden gecompenseerd.

Voor ons is daarbij van belang dat in de verdere besluitvorming expliciet wordt gekeken naar de positie van mensen die vanwege hun aandoening aangewezen zijn op een medisch dieet. Een eventuele vervangende regeling moet niet alleen financieel toereikend zijn, maar ook landelijk toegankelijk, begrijpelijk en uitvoerbaar. Voorkomen moet worden dat toegang tot compensatie afhankelijk wordt van de gemeente waarin iemand woont. Daarom vindt de NVD het belangrijk dat ook patiëntenorganisaties én zorgprofessionals die zicht hebben op de gevolgen van medisch noodzakelijke voeding bij de verdere uitwerking worden betrokken.

Op dit moment verandert er nog niets: de huidige regeling blijft bestaan en de afschaffing vanaf 2028 is een kabinetsvoorstel dat nog parlementair moet worden behandeld.

Als het voorstel ongewijzigd doorgaat, kunnen patiënten die nu vanwege een door arts of diëtist voorgeschreven dieet gebruikmaken van de fiscale aftrek deze compensatie vanaf 2028 verliezen. Voor de diëtist kan dat betekenen dat betaalbaarheid van het dieet vaker onderdeel van de behandeling wordt en dat patiënten mogelijk aangeven dat zij voedingsadviezen om financiële redenen niet of slechts gedeeltelijk kunnen opvolgen. Dat kan de kwaliteit van zorg onder druk zetten.

Dat raakt uiteindelijk ook aan Passende Zorg. Een dieetbehandeling kan inhoudelijk optimaal zijn, maar moet voor de patiënt ook uitvoerbaar en betaalbaar blijven.

De NVD heeft hiervoor aandacht gevraagd bij leden van de Tweede Kamer, volgt de parlementaire behandeling en brengt het belang van patiënten met medisch noodzakelijke dieetkosten blijvend onder de aandacht.