Terugblik VoedingNL 2026: AI en Voedings(zorg)

Artificial Intelligence (AI) verandert de zorg in hoog tempo, ook voor jou als diëtist. Hoe benut je AI op een manier die waarde toevoegt voor de cliënt, zonder het vak te verliezen?

Tijdens het VoedingNL 2026 congres in Amsterdam stond alles in het teken van AI in de zorg. De NVD is mede-initiatiefnemer van het congres. Onze collega’s waren aanwezig om jullie te ontmoeten en een rijk palet aan inzichten mee terug te nemen.

In de lezing De belofte én de grenzen van AI in de zorg door dr. Marcel Haas werd meteen duidelijk dat AI veel breder is dan chatbots alleen. Onder de oppervlakte van veel dagelijkse zorgtoepassingen zitten al jaren algoritmes verworven die informatie verwerken en voorspellingen maken.

Algoritmes kunnen grote hoeveelheden gegevens analyseren en verbanden leggen die in de dagelijkse praktijk minder snel opvallen. Zo kan AI helpen om risico’s eerder te signaleren.

Hij benadrukte dat zorgverleners dagelijks een enorme hoeveelheid informatie verzamelen, waarvan slechts een fractie gestructureerd wordt vastgelegd. Hier zitten volgens Marcel onze kansen. AI biedt de mogelijkheid om die informatie rijker en bruikbaarder te maken, mits we dat veilig en doordacht doen.

Een nuchtere maar heldere boodschap die de toon zette voor de rest van de dag.

Dr. Guido Camps liet zien hoe AI, in combinatie met slimme weegschalen en (lichaams)sensoren, kan helpen bij een veel gedetailleerdere voedingsanamnese. Deze slimme weegschalen en lichaamssensoren meten eetgedrag en voedingsinname nauwkeuriger dan een mens zelf kan bijhouden. Deze technieken maken het gemakkelijker voor diëtisten om ondergerapporteerde voedingsmomenten en -inname te herkennen en de cliënt passend te begeleiden. 

Guido benadrukte met name de kansen in de tweedelijnszorg. Technologie zou het mogelijk kunnen maken om direct op het bord te meten wat iemand daadwerkelijk opeet en hoeveel eiwit geconsumeerd is. Monitoring wordt daarmee minder afhankelijk van schattingen of zelfrapportage, en kan sneller gesignaleerd worden wanneer iemand in de gevarenzone komt. Uitspraken die voorheen vaag bleken — “ik heb een deel opgegeten” — krijgt nu (eindelijk) een getal.

Mariëlle Rosendaal nam het congres mee in de wereld van SAM, een zogeheten virtual human. Dat Mariëlle haar roots heeft in de toegepaste psychologie en Technologie, merk je. SAM is niet zomaar een chatbot, maar een doordacht instrument dat aansluit bij hoe mensen daadwerkelijk nadenken en praten over gezondheid.

SAM is specifiek ontwikkeld om mensen met lage gezondheidsvaardigheden op een laagdrempelige manier aan het denken te zetten over gezond ouder worden en het nemen van regie over hun welzijn. Wie nog nooit heeft nagedacht over zijn gezondheid, doet dat na een gesprek met SAM misschien voor het eerst. Het stimuleert mensen uit de precontemplatiefase — en uiteindelijk de stap naar de diëtist.

Vanuit haar eigen ervaring als diëtist vertelde Dr. Agnes Berendsen hoe ze keer op keer stuitte op hetzelfde probleem. Zij merkte op dat het voor mensen met obesitas type II en III (een BMI van 30 kg/m²) bijzonder lastig was om met een gezonde leefstijl alleen een gezonder lichaamsgewicht te bereiken.

Wat haar als onderzoeker opviel, is dat obesitasbehandelingen sterk gericht zijn op gewichtsverlies, terwijl voedselaversies, intoleranties, voedingstekorten en de negatieve gevolgen daarvan nauwelijks aandacht krijgen. Agnes wil met behulp van dieetmodellering voedingsadviezen ontwikkelen die rekening houden met de persoonlijke beperkingen van deze groep.

Ze plaatste ook kritische kanttekeningen bij wearables. Smartwatches werken niet even goed voor iedereen: huidskleur, lichaamsomvang en zweetproductie kunnen de betrouwbaarheid van metingen beïnvloeden. En cliënten die weten dat ze gemonitord worden, passen soms hun gedrag aan. Haar boodschap: valideer uitkomsten, zeker bij groepen die ondervertegenwoordigd zijn in onderzoek.

Een eerlijk verhaal van iemand die de kloof tussen onderzoek en praktijk zelf heeft ervaren en er iets aan wil doen.

Annemarie Both-Zuur gaf een praktische workshop over het verantwoord gebruik van AI. Vanuit het Comeniusproject ‘De diëtist van de toekomst: AI-ready’ werden toepassingen, prompts en kritische beoordelingscriteria voor AI-tools besproken. Jij, werd nu écht de regisseur van jouw eigen AI.

Ze benadrukte dat cliënten zelf ook steeds vaker gebruikmaken van apps en AI, en dat die schadelijke adviezen kunnen geven. Als diëtist is het daarom een belangrijke vaardigheid geworden om AI-output kritisch te beoordelen en daarover het gesprek aan te gaan met je cliënt. Controleer altijd de bronnen, valideer uitkomsten met je eigen klinisch oordeel en blijf je vakkennis onderhouden. Juist nu!

Tot slot deelde Karlijn Geurts haar nieuwste inzichten over de effectiviteit van digitale hulpmiddelen in de voedingszorg.

Haar onderzoek naar eHealth-dieetinterventie bij mensen met obesitasgerelateerde diabetes type 2 liet zien dat digitale zorg niet losstaat van professioneel handelen, maar juist een waardevolle uitbreiding ervan kan zijn.

Het VoedingNL 2026 congres liet zien dat AI geen toekomstmuziek meer is, maar al verweven raakt met de praktijk. Toch kwam tijdens vrijwel alle presentaties dezelfde boodschap naar voren: AI vervangt de diëtist niet.

Want wat AI niet kan, is zien wie er achter het ziektebeeld zit. Het heeft geen toegang tot de voorgeschiedenis van je cliënt, kent de context niet en voelt niet wat er speelt in een gesprek. De therapeutische relatie, het begeleiden van gedragsverandering en de medische eindverantwoordelijkheid, dat blijft bij jou.

Technologie kan ondersteunen. Maar pas als een professional de uitkomsten begrijpt, weegt en vertaalt naar de mens tegenover hem, krijgt die technologie echte waarde. Het persoonlijke contact tussen diëtist en cliënt blijft daarin onmisbaar.